En dan was er nog Duitsland tegen Italie. De Duitse bondskanselier Merkel wil het noodfonds niet verhogen. We weten inmiddels dat de Italiaanse ECB president Dragi daar heel anders over denkt. Via allerlei andere wegen komt dat geld er toch wel, dus laat Merkel maar voor de buhne spreken. We zijn daarom nog steeds positief over de financiele markten, dus hub omhoog!

Verwachting

Dit gedeelte is speciaal bestemd voor de leden van TradeSimple.nl.

Lid worden? Kijk bij abonnementen! Al lid, log dan even in.

Indien u ook mee wilt doen, schrijft u zich dan in bij abonnementen.

Het is een traditie om elk nieuw jaar te starten met een terugblik op het afgelopen jaar en een vooruitzicht op het komende jaar. Wij doen mee aan die traditie want het is een prima ijkpunt op de gedachten op te maken en eens na te denken over het grotere geheel in plaats van de hectiek en chaos van het dagelijks beursleven.

Het beursjaar 2011 gaat de geschiedenis in als een jaar van de Eurocrisis. Weet u het nog? 2010 sloten we af in de verwachting dat Griekenland gered was, de Euro sterker was dan de dollar en de wereldeconomie herstellende zou zijn van de crisis in 2009. We kunnen aan het eind van 2011 wellicht dezelfde conclusies trekken. Ook nu is het Griekse probleem opgelost (bijna, moeten we eigenlijk zeggen), heeft de Euro bakzijl gehaald maar leeft nog en de economie van de VS neemt toe (of moeten we zeggen, neemt niet verder af). Het IMF is somber gestemd over de groei van de wereldeconomie. Die neemt niet langer toe. Ook in de groeihaarden van deze wereld zoals China, Brazilië en India, neemt de groei zichtbaar af. Kortom, 2011 zijn we geen minimeter opgeschoten maar is het perspectief misschien niet minder slecht. De conclusie is dan ook dat het altijd anders gaan, dan we van te voren verwachten. Dat blijkt ook uit de beurskoersen. De AEX daalde ten opzichte van het afgelopen jaar. 2010 werd afgesloten op 358 en de slotstand van afgelopen vrijdag was 312. De AEX sluit het jaar af met een verlies van 46 punten, gelijk aan zo’n 12%. Het was dus geen jaar van herstel.

In 2010 ging de Eurocrisis nog alleen over Griekenland. De economie van Griekenland bedraagt 4% van de economie van europa. Er was dus feitelijk niet zo’n heel groot probleem. Ja, ook andere landen hadden grote tekorten in de begroting en een schuldenberg, maar dat was vanaf  de jaren ‘80 van de vorige eeuw heel gewoon. Financieren doe je vooruit en het aangaan van schulden gaat vooraf aan de winsten die je beoogd. Als geld lenen makkelijk gaat en bijna niets kost, dat geven we de economie een push in de richting van groei door het aangaan van schulden. Dat heet met een ander woord ‘kansen creëren’. Dat is jarenlang de legitimatie geweest om landen de tripple A status e geven. Landen die miljarden leenden en de rente op de leningen bijna niet meer kunnen afdragen, kregen gewoon een Tripple A. In een ‘normale’ situatie is dat onacceptabel, maar we zijn er aan eg wend geraakt en de ratingsbureau’s namen in hun redenatie de bovengenoemde argumenten mee. Misschien is dat wel de grootste verandering geweest in 2011. We zijn het niet meer vanzelfsprekend gaan vinden dat we leven op de ‘pof’. Want niet alleen Griekenland, maar ook Ierland, Portugal, Spanje en Italië zijn slachtoffer geworden van deze nieuwe zienswijze. In slowmotion kwamen economen en regeringsleiders tot hun zinnen en realiseerde zich dat de schuldenlast tegen een krimpende economie geen stand meer houdt. Er moet dus iets fundementeels gaan gebeuren. De Europese schuldencrisis is dus vooral een crisis van het ontwaakt bewustzijn. We zagen dat in de verschillende EU toppen steeds terugkomen en Merkel heeft het naar onze mening het best verwoord ‘dit is een politieke crisis en die moet ook politiek worden opgelost’. De politiek wordt echter veel polonaise verweten en weinig daadkracht. Wij vragen ons af of het anders had gekund?

Waar ze nog niet wakker zijn geworden is in de VS en Groot Brittannië. De schuldenlast is wellicht nog groter van in de EU (zeker als we gemiddelden nemen) en de oogkleppen staan stijf dicht. De extreme schuldenlast van de VS is vooruit geschoven door het plafond te verhogen. Ook dat gebeurde in 2011, maar wat kunnen de Amerikanen anders. Dit jaar moeten ze wederom hetzelfde gaan doen en met de snelheid van deze stijging, komt de volgende limiet er net zo snel weer aan. Voor 2020 is de schuld zo snel gestegen dat het plafond boven de 20.000 miljard grens gaat. Dit jaar gaan we naar de 16.000 miljard grens. En dat tegen het licht van de enorme geldproductie van de Fed. Ze moeten de rente wel laag houden om de overheidskassa te laten rinkelen want iemand blijkt meer geïnteresseerd te zijn in de Amerikaanse staatspapieren. De Fed koopt ze dus maar zelf. In Europa wijzen ze naar het gevaar van inflatie maar die aanname is niet helemaal juist. Het geld komt immer niet in omloop en beland dus niet in de portefeuille van de burgers. Maar wat wel erg is, is dat er geen oplossing gevonden kan worden voor dit probleem. De schuld kan niet gereduceerd worden door inflatie omdat de groeicurve te snel gaat voor de inflatiestijging. De inflatie ligt in de VS rond de 2%. Ook belasting heffing gaat dit probleem niet oplossen omdat het politieke zelfmoord is. Reduceren van de uitgaven is het enige middel om de balans in de begroting terug te krijgen, maar daarmee zijn de schulden nog niet afbetaald.

Het was me het jaartje wel. Over 10 jaar zijn we misschien vergeten hoe penibel de situatie lang is geweest en welk gevaar dreigde toen de rente op de staatspapieren van Italië en Spanje aan het stijgen waren tot boven de 7% op de 10 jaar leningen. In de barometer ‘vertrouwen’ daalde we onder het minpunt. Het zijn situaties waarin een klein nieuwsfeitje de heleboel had kunnen laten ontploffen. Het is echter niet gebeurd, maar kan het nog gaan gebeuren?

We kijken eens vooruit naar 2012. Kan een dergelijke crisis in deze omvang verder escaleren? Ja dat kan. De schetst van de kleine geschiedenis van 2011 laat zien dat nog niet klaar zijn. Europa heeft begin 2012 het een en ander op te lossen. Om te beginnen moeten de banken en landen begin 2012 50% van de staatsobligaties van Griekenland gaan afschrijven. De ECB heeft reeds 500 miljard in omloop voor 3 jaar tegen 1% gebracht en de vraag is of banken hier voldoende aan hebben? Zo niet, dan gaan zij het geld uit de verschillende financiële markten halen. In het standaardpakket bevinden zich altijd aandelen en dus is het aannemelijk een daling te verwachten. We mogen dus druk op de ketel verwachten. Dat geldt ook voor landen. Nederland moet bv 14 miljard extra gaan ophalen om de Grieken te kunnen bedienen. Zijn banken bereid om nu zij zelf moeten afschrijven, obligaties te gaan kopen? Hoe dan ook, we mogen verwachten dat Europa een tekort aan liquide middelen gaat krijgen binnen het bancaire systeem. Zou er geen tekort zijn, dan is er in ieder geval geen overschot en dat betekent ook dat er te weinig middelen zijn om de aandelen stevig hoger te zetten. En dan nog het laatste feitje. Nieuwe eisen aan bank om liquide middelen te hebben moeten voor 1 juli zijn gerealiseerd. Banken moeten dus gemiddeld meer geld achter de hand houden in de eerste helft van 2012 dan normaal. Alles bij elkaar opgeteld mogen we aannemen dat de geldstroom stokt in de eerste weken van 2012.

Dan de VS. 2012 wordt het jaar van de voorbereidingen van de verkiezingen. Het lijkt nog maar zo kort geleden maar 6 november 2012 is het al zover. De Amerikanen moeten dan een nieuwe president kiezen. Dat betekent dat de gelederen binnen het Amerikaanse congres niet gesloten zijn. Tegen het licht van de enorme schuldenlast, de zwaargehavende economie van de VS en de afname van de wereldmacht, kunnen we leuke debatten verwachten. Wij volgen natuurlijk het grote schuldenspel van de wereld en zijn benieuwd op welke wijze de Amerikanen zichzelf in de nesten gaan werken.

Maar er is ook hoop. De vreselijk lage renten geen kansen voor stijgende beurzen. Zodra de liquide middelen van banken op het gewenste peil staan in 2012, dan is onze verwachting dat de beurzen hard kunnen gaan stijgen. Immers, de beurs stijgt op basis van de economische verwachtingen en groeiprognoses. Aangezien we ons helemaal aan de onderzijde van de curve bevinden, is speculatie op betere tijden te verwachten. Geld is niet het probleem en daarom kan 2012 wel eens een jaar worden met veel kansen.

Verwachtingen voor 2012

Dit gedeelte is speciaal bestemd voor de leden van TradeSimple.nl.

Lid worden? Kijk bij abonnementen! Al lid, log dan even in.

Indien u ook mee wilt doen, schrijft u zich dan in bij abonnementen.

De week begon voorzichtig met het opzetten een roze zonnebril. De politiek was naarstig opzoek naar oplossingen voor de schuldencrisis in Europa en de VS en de Fed had beloofd om wederom in te grijpen in het monetaire systeem en een impuls te geven aan cashflow van banken en beleggers. Het besluit van de centrale bankiers vorige week om dollars te kopen, had al een hoop goed gedaan. Het broze vertrouwen donderde echter heel snel in elkaar nadat de Fed het besluit nam om, wat inmiddels de twist is gaan heten, de lange rente te drukken door het omzetten van Treaseries met een korte looptijd naar een lange looptijd. Het is moeilijk de vinger te krijgen waarom de markt zo teleurgesteld reageerde want zoals we van de week al betoogde, het kon onmogelijk een verrassing zijn dat de Fed tot dit besluit zou komen.

We zagen direct daarna de focus verschuiven naar Europa en de Griekse schuldencrisis. Toch vreemd voor een beschouwer op afstand want de Europese top in Polen had nu juist een ‘laid back’ houding ten aanzien van Griekenland opgeleverd. De Grieken waren aan zet! En pas in oktober diende de volgende 8 miljard betaald te worden. Blijkbaar zijn de mechanisme van deze crisis gericht op het slechtste jongetje van de klas en dat is de doortastendheid van Europese politici. De IMF-top dit weekend onderstreep dat aspect nogmaals: ‘het manco van de Europese politieke besluitvorming’. Niets kan centraal besloten worden in Europa, alles moet langs de verschillende parlementen en de rol van de ECB is enkel gericht op de beheersing van inflatie.

De Fed speelt een andere rol dan de ECB in het beteugelen van de financiële crisis. De Fed speelt bankier en leent geld uit aan reguliere banken en andere partijen voor weinig rente. Bernanke’s filosofie is dat geld de moterolie van het financiële bestel is. Zodra de moter dreigt op te drogen, dient onmiddellijk olie toegevoegd te worden. De Fed wordt op afstand gecontroleerd door het Wittehuis maar speelt hoofdzakelijk een eigenstandige rol waarmee het niet verwikkeld raakt in politieke rompslomp. De opmerking van Geithner tijdens de top in Polen laat weinig heel van de functionaliteit van politieke besluitvorming. De kritiek van de Amerikanen is dat politieke besluitvorming traag is en verstorend werkt op de noodzakelijke stappen die genomen moeten worden om de economie te ondersteunen. Bovendien leidt het tot morrende achterband van populair-rechts in heel veel landen waardoor met weinig overtuigingskracht wordt opgetreden. Maar waarom toch? Omdat de Duitse centrale bank het tegenhoudt? Omdat rechtse politici steunervaren van hun achterban? Omdat in veel landen de schuldenlast toeneemt en meer dan nodig bezuinigd moet worden door deze Griekse crisis? Is er geen makkelijke oplossing, een oplossing op Amerikaanse sleed? Natuurlijk wel, het adagium van Geithner is dat je politieke besluitvorming weg moet laten bij het volk, je moet het ‘manage en oplossen’! Zo’n rol kan alleen een centrale bank spelen.

Waarom besluit de ECB niet tot het bijdrukken van geld, koopt het niet actief de schulden op en waarom verlaagd het de rente niet (5% is veel te veel voor een land dat de eigen ambtenaren niet meer kan betalen)? Onze voorspelling is dat het niet heel erg lang duurt voordat het noodpakket voor Europese schulden wordt vergroot en actief schulden worden opgekocht en de rente word verlaagd op die leningen. Ondanks de vele geluiden over een default van Griekenland, is het wegschrijven van de schulden uiteindelijk de meest gewelddadige oplossing. Als we goed luisteren naar de expert in de markt, dan moeten we dat niet willen. Dan blijft er dus maar een ding over en dat de rol van de ECB uitbreiden en actief participeren in het oplossen van deze schuldencrisis. We gaan aftellen….

Verwachting

Dit gedeelte is speciaal bestemd voor de leden van TradeSimple.nl.

Lid worden? Kijk bij abonnementen! Al lid, log dan even in.

Indien u ook mee wilt doen, schrijft u zich dan in bij abonnementen.

Dit gedeelte is speciaal bestemd voor de leden van TradeSimple.nl.

Lid worden? Kijk bij abonnementen! Al lid, log dan even in.

Indien u ook mee wilt doen, schrijft u zich dan in bij abonnementen.

Het beeld in beide indices is die van technisch herstel. We hebben volgens de boeken nog bevestiging nodig. De AEX laat een typisch omkerings candle zien en het past in het beeld van een snelle daling en een snel herstel naar de steunniveaus die we op het oog hadden (270-275). De markt draait op het nieuws van de Fed dat de rente in de VS tot 2013 laag blijft. Een mooie belofte omdat gratis geld voor banken aanwezig blijft. De beurs kon dus weer stijgen. Morgen gaan de beurzen ongetwijfeld verder omhoog. Als dat gebeurd worden de weerstandsniveaus direct gebroken en is er een koopsignaal op korte termijn en sluiten we de week alsnog hoger af dan we begonnen. Daar gaan we nog niet op beleggen omdat we veronderstellen dat de ruimte aan de bovenzijde wel eens snel bereikt kan worden. Een hogere bodem zouden we heel graag eerst willen zien en daarvoor moet de koers ook weer een stuk terug. Die kunnen we mogelijk volgende week verwachten. We hebben overwogen om in te stappen vandaag maar omdat we ook verwachte dat Wallstreet nog lager kon gaan ivm de bodem op het laagste punt van de dag van gisteren, was er onvoldoende vertrouwen. Die nieuwe low is feitelijk vanavond ook gemaakt, het herstel is dus valide maar vraagt nog om bevestiging.